The Full Story
หมากรุกคนตาบอดมีประวัติมาจากการพัฒนาเกมกระดานสากล (Chess) เพื่อให้ผู้พิการทางสายตาสามารถเล่นได้ โดยเริ่มมีการแข่งขันทางไปรษณีย์ในปี 1951 และพัฒนามาสู่การแข่งขันแบบกระดานจริงในปี 1958 โดยมี สมาคมหมากรุกอักษรเบรลล์นานาชาติ (IBCA) เป็นผู้ดูแลหลัก ใช้กระดานพิเศษที่มีร่องและตัวหมากมีหมุด
ความเป็นมาและจุดสำคัญ
-
จุดเริ่มต้น: หมากรุกคนตาบอดริเริ่มขึ้นเพื่อเป็นกิจกรรมทางปัญญาและสร้างความเท่าเทียม โดย Reginald Walter Bonham เริ่มจัดการแข่งขันทางไปรษณีย์ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1951
-
การแข่งขันกระดานจริง: การแข่งขันแบบพบกันจริง (Over-the-board) ครั้งแรกเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1958 โดยมีผู้แทนจาก 7 ประเทศเข้าร่วม
-
การรับรอง: IBCA ได้รับการยอมรับจาก สหพันธ์หมากรุกโลก (FIDE) และเป็นส่วนหนึ่งของ สหพันธ์กีฬาคนตาบอดนานาชาติ (IBSA)
-
รูปแบบอุปกรณ์: ใช้กระดานพิเศษที่มีช่องปักหมุด และตัวหมากสีขาวจะสูงกว่าหรือมีจุดสังเกตต่างจากสีดำ เพื่อให้ผู้เล่นใช้การสัมผัสในการจดจำตำแหน่งได้
กีฬาหมากรุกคนตาบอด (Blind Chess) เป็นกีฬาที่พัฒนาขึ้นเพื่อผู้พิการทางสายตา โดยใช้กระดานและตัวหมากที่มีลักษณะพิเศษ มีหมุดล็อกตัวหมากไม่ให้ล้ม และใช้การสัมผัสเพื่อจดจำตำแหน่งแทนการมองเห็น เล่นแบบสากลและมีการแข่งขันระดับนานาชาติ เช่น เอเชียนพาราเกมส์ โดยไทยมีทีมชาติที่แข่งขันในระดับนานาชาติเช่นกัน
ลักษณะเด่นของกีฬาหมากรุกคนตาบอด
-
กระดานและตัวหมาก: กระดานจะมีรูตรงกลางช่อง และตัวหมากจะมีหมุดด้านล่างเพื่อปักลงบนกระดาน ทำให้หมากไม่ล้มเวลาใช้มือคลำหาตำแหน่ง
-
การแยกแยะหมาก: หมากฝ่ายดำจะทำเครื่องหมายพิเศษไว้ที่หัว (เช่น หมุดแหลมๆ) เพื่อให้สัมผัสรู้ว่าเป็นสีดำและเป็นตัวอะไร
-
การเดินหมาก: ผู้เล่นต้องบอกตาเดินเป็นภาษาหมากรุกสากล เช่น "e2 to e4" เพื่อให้คู่ต่อสู้ทราบและย้ายหมากบนกระดานของตนเอง
-
การจดบันทึก: นักกีฬาใช้เครื่องมือจดบันทึกอักษรเบรลล์ (Braille) หรือเครื่องอัดเสียง เพื่อบันทึกเกมที่เล่น
-
กติกา: ใช้กติกาเดียวกับหมากรุกสากล (FIDE) มีการใช้เวลาจำกัด แต่ผู้เล่นสามารถสัมผัสหมากบนกระดานได้ตลอดเวลา